शके १९४८शरद / हेमंत ऋतू (Autumn / Early Winter (Sharad / Hemant Ritu))

Kartik Month 2026 | कार्तिक महिना २०२६

भव्य दिवाळी सण, अभ्यंगस्नान, लक्ष्मीनृसिंह पूजन, तुळशी विवाह व कार्तिकी एकादशी (Grand Festival of Lights)

कालावधी:१० नोव्हेंबर २०२६ - ९ डिसेंबर २०२६
रक्षण देवता:Lord Damodara (Vishnu) & Goddess Laxmi

कार्तिक महिन्याचे स्वरूप व महत्त्व (Month Overview)

कार्तिक हा मराठी पंचांगातील आठवा महिना असून तो प्रकाशाचा उत्सव म्हणजेच दिवाळी (Deepavali) साठी ओळखला जातो. नरक चतुर्दशी, लक्ष्मीपूजन, बलिप्रतिपदा (दिवाळी पाडवा) आणि भाऊबीज हे दिवाळीचे मुख्य दिवस याच महिन्याच्या सुरुवातीला येतात.

घरासमोर पणत्यांची आरास, रंगीबेरंगी रांगोळ्या, आकाशात कंदील आणि अभ्यंगस्नानाने वातावरण उजळून निघते.

कार्तिक शुद्ध एकादशीला कार्तिकी एकादशी (प्रबोधिनी एकादशी) साजरी होते, ज्या दिवशी पंढरपुरात मोठा मेळा भरतो आणि चातुर्मासाची सांगता होते. यानंतर तुळशी विवाह सोहळे सुरू होतात, जे हिंदू विवाह मुहूर्तांची सुरुवात मानले जातात. कार्तिक पौर्णिमेला त्रिपुरी पौर्णिमा (देवदिवाळी) साजरी केली जाते.

धार्मिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्य

दिवाळी हा भारतातील सर्वात मोठा सण आहे. लक्ष्मी पूजनाने समृद्धीचे स्वागत केले जाते आणि भाऊबीजेने कौटुंबिक बंध दृढ होतात.

शेती व निसर्ग चक्र (Agricultural Context)

दिवाळीच्या काळात नवीन पिकांचे धान्य घरात आलेले असते, ज्यामुळे बळीराजा आनंदात असतो.

कार्तिक महिन्यातील महत्त्वाचे सण-उत्सव (Important Festivals)

Nov8

लक्ष्मीपूजन व नरक चतुर्दशी (दिवाळी)

सार्वजनिक सुट्टी
तिथी: आश्विन/कार्तिक अमावास्या (2026-11-08)

दिवाळीचा मुख्य दिवस. संध्याकाळी श्री लक्ष्मी व कुबेर पूजन.

Nov10

दिवाळी पाडवा (बलिप्रतिपदा)

सार्वजनिक सुट्टी
तिथी: कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा (2026-11-10)

पती-पत्नीच्या प्रेमाचा दिवस आणि नवीन व्यापारी वर्षाची सुरुवात.

Nov11

भाऊबीज

तिथी: कार्तिक शुद्ध द्वितीया (2026-11-11)

बहीण भावाला ओवाळते आणि उदंड आयुष्यासाठी प्रार्थना करते.

Nov20

कार्तिकी एकादशी व तुळशी विवाह प्रारंभ

तिथी: कार्तिक शुद्ध एकादशी (2026-11-20)

देव प्रबोधिनी एकादशी, पंढरपूर कार्तिकी वारी आणि विवाह मुहूर्तांचा प्रारंभ.

Nov24

कार्तिक पौर्णिमा (त्रिपुरी पौर्णिमा / देवदिवाळी)

तिथी: कार्तिक पौर्णिमा (2026-11-24)

शिवाजी महाराजांच्या गडांवर आणि मंदिरांमध्ये त्रिपुर वात पेटवण्याचा सण.

कार्तिक महिन्यातील मुख्य व्रत व उपवास तारखा (Vrat Dates)

व्रताचे नाव (Vrat Name)तारीख (2026 Date)तिथी (Tithi)धार्मिक महत्त्व (Significance)
कार्तिकी एकादशी व्रत2026-11-20कार्तिक शुद्ध एकादशीभगवान विष्णूंच्या निद्रा समाप्तीची एकादशी व तुळशी विवाह.
कार्तिक पौर्णिमा व्रत2026-11-24कार्तिक पौर्णिमानदी स्नान, दीपदान व त्रिपुर पूजन.
संकष्टी चतुर्थी2026-11-27कार्तिक कृष्ण चतुर्थीगणपती उपासकांचा चंद्रोदय उपवास.
उत्पत्ती एकादशी2026-12-04कार्तिक कृष्ण एकादशीएकादशी देवीच्या उत्पत्तीची कथा व व्रत.

कार्तिक महिन्यातील शासकीय सुट्ट्या (Public Holidays)

09
Gazetted Public Holiday

लक्ष्मीपूजन (दिवाळी)

सार्वजनिक सुट्टी.

10
Gazetted Public Holiday

दिवाळी पाडवा

महाराष्ट्र राज्य सार्वजनिक सुट्टी.

24
Gazetted Public Holiday

गुरु नानक जयंती

सार्वजनिक सुट्टी.

कार्तिक महिन्याचे दैनिक पंचांग कॅलेंडर (Calendar View)

मंगळ10 Nov
एकादशी
कृष्ण पक्ष
Diwali Padwa / Bhau Beej
बुध11 Nov
द्वादशी
कृष्ण पक्ष
गुरु12 Nov
त्रयोदशी
कृष्ण पक्ष
शुक्र13 Nov
चतुर्दशी
कृष्ण पक्ष
शनि14 Nov
अमावास्या
कृष्ण पक्ष
रवि15 Nov
प्रतिपदा
शुक्ल पक्ष
सोम16 Nov
द्वितीया
शुक्ल पक्ष
मंगळ17 Nov
तृतीया
शुक्ल पक्ष
बुध18 Nov
चतुर्थी
शुक्ल पक्ष
गुरु19 Nov
पंचमी
शुक्ल पक्ष
शुक्र20 Nov
षष्ठी
शुक्ल पक्ष
शनि21 Nov
सप्तमी
शुक्ल पक्ष
Tulsi Vivah
रवि22 Nov
अष्टमी
शुक्ल पक्ष
सोम23 Nov
नवमी
शुक्ल पक्ष
मंगळ24 Nov
दशमी
शुक्ल पक्ष
बुध25 Nov
एकादशी
शुक्ल पक्ष
गुरु26 Nov
द्वादशी
शुक्ल पक्ष
शुक्र27 Nov
त्रयोदशी
शुक्ल पक्ष
शनि28 Nov
चतुर्दशी
शुक्ल पक्ष
रवि29 Nov
पौर्णिमा
शुक्ल पक्ष
सोम30 Nov
प्रतिपदा
कृष्ण पक्ष
मंगळ1 Dec
द्वितीया
कृष्ण पक्ष
बुध2 Dec
तृतीया
कृष्ण पक्ष
गुरु3 Dec
चतुर्थी
कृष्ण पक्ष
शुक्र4 Dec
पंचमी
कृष्ण पक्ष
शनि5 Dec
षष्ठी
कृष्ण पक्ष
रवि6 Dec
सप्तमी
कृष्ण पक्ष
सोम7 Dec
अष्टमी
कृष्ण पक्ष
मंगळ8 Dec
नवमी
कृष्ण पक्ष
बुध9 Dec
दशमी
कृष्ण पक्ष

कार्तिक महिन्याबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)