Kartik Month 2026|कार्तिक महिना २०२६
भव्य दिवाळी सण, अभ्यंगस्नान, लक्ष्मीनृसिंह पूजन, तुळशी विवाह व कार्तिकी एकादशी (Grand Festival of Lights)
Kartik Month Overview (कार्तिक स्वरूप व महत्त्व)
कार्तिक हा मराठी पंचांगातील आठवा महिना असून तो प्रकाशाचा उत्सव म्हणजेच दिवाळी (Deepavali) साठी ओळखला जातो. नरक चतुर्दशी, लक्ष्मीपूजन, बलिप्रतिपदा (दिवाळी पाडवा) आणि भाऊबीज हे दिवाळीचे मुख्य दिवस याच महिन्याच्या सुरुवातीला येतात.
घरासमोर पणत्यांची आरास, रंगीबेरंगी रांगोळ्या, आकाशात कंदील आणि अभ्यंगस्नानाने वातावरण उजळून निघते.
कार्तिक शुद्ध एकादशीला कार्तिकी एकादशी (प्रबोधिनी एकादशी) साजरी होते, ज्या दिवशी पंढरपुरात मोठा मेळा भरतो आणि चातुर्मासाची सांगता होते. यानंतर तुळशी विवाह सोहळे सुरू होतात, जे हिंदू विवाह मुहूर्तांची सुरुवात मानले जातात. कार्तिक पौर्णिमेला त्रिपुरी पौर्णिमा (देवदिवाळी) साजरी केली जाते.
Religious & Cultural Significance (धार्मिक महत्त्व)
दिवाळी हा भारतातील सर्वात मोठा सण आहे. लक्ष्मी पूजनाने समृद्धीचे स्वागत केले जाते आणि भाऊबीजेने कौटुंबिक बंध दृढ होतात.
Agricultural & Seasonal Context (शेती व निसर्ग)
दिवाळीच्या काळात नवीन पिकांचे धान्य घरात आलेले असते, ज्यामुळे बळीराजा आनंदात असतो.
Major Festivals in Kartik (कार्तिक सण-उत्सव)
Laxmi Pujan & Narak Chaturdashi(लक्ष्मीपूजन व नरक चतुर्दशी)
The main night of Diwali illuminating homes with diyas and performing Laxmi and Kuber Pujan for wealth and abundance.
Diwali Padwa (Bali Pratipada)(दिवाळी पाडवा)
Celebrates marital harmony and devotion between husband and wife, marking the opening of new commercial ledgers.
Bhau Beej(भाऊबीज)
Sisters perform auspicious aarti for their brothers, sharing sweets and praying for their long life and happiness.
Kartiki Ekadashi & Tulsi Vivah(कार्तिकी एकादशी व तुळशी विवाह प्रारंभ)
The awakening of Lord Vishnu (Prabodhini Ekadashi), the second grand Pandharpur Wari, and commencement of the Hindu wedding season with Tulsi Vivah.
Kartik Purnima (Tripuri Purnima)(कार्तिक पौर्णिमा)
Celebrates Lord Shiva's victory over demon Tripurasura with thousands of glowing oil lamps (Tripur) lit across historic forts and temples.
Fasting & Vrat Dates in Kartik (मुख्य व्रत-वैकल्ये)
4 Auspicious Vrats (शके १९४८)Prabodhini / Kartiki Ekadashi
कार्तिकी एकादशी व्रत
भगवान विष्णूंच्या निद्रा समाप्तीची एकादशी व तुळशी विवाह.
Kartik Purnima Vrat
कार्तिक पौर्णिमा व्रत
नदी स्नान, दीपदान व त्रिपुर पूजन.
Sankashti Chaturthi
संकष्टी चतुर्थी
गणपती उपासकांचा चंद्रोदय उपवास.
Utpanna Ekadashi
उत्पत्ती एकादशी
एकादशी देवीच्या उत्पत्तीची कथा व व्रत.
Public Holidays in Kartik (शासकीय सुट्ट्या)
Laxmi Pujan (Diwali) (लक्ष्मीपूजन)
सार्वजनिक सुट्टी.
Diwali Padwa (दिवाळी पाडवा)
महाराष्ट्र राज्य सार्वजनिक सुट्टी.
Guru Nanak Jayanti (गुरु नानक जयंती)
सार्वजनिक सुट्टी.
Kartik Daily Panchang & Calendar (कार्तिक पंचांग)
Traditional 7-day lunar month calendar with Tithi, Paksha, Purnima, Amavasya & festival indicators