शके १९४८वर्षा ऋतू (Monsoon (Varsha Ritu))

Shravan Month 2026 | श्रावण महिना २०२६

पवित्र श्रावणी सोमवार, नागपंचमी, नारळी पौर्णिमा व गोकुळाष्टमी (Holy Month of Lord Shiva)

कालावधी:१३ ऑगस्ट २०२६ - ११ सप्टेंबर २०२६
रक्षण देवता:Lord Shiva & Goddess Parvati

श्रावण महिन्याचे स्वरूप व महत्त्व (Month Overview)

श्रावण हा मराठी पंचांगातील पाचवा आणि अतिशय पवित्र महिना मानला जातो. संपूर्ण श्रावण महिना भगवान महादेवाच्या भक्तीत लीन असतो. या महिन्यात श्रावणी सोमवारांना विशेष महत्त्व असून भाविक उपवास ठेवतात आणि शिवामूठ वाहतात.

मंगळवारी नवविवाहिता मंगळागौरीचे व्रत करतात. नागपंचमीला नागाची पूजा केली जाते. नारळी पौर्णिमेला कोळी बांधव समुद्राची पूजा करून नारळ अर्पण करतात, आणि याच दिवशी रक्षाबंधन हा बहीण-भावाच्या प्रेमाचा सण साजरा होतो.

श्रावण महिन्याच्या शेवटी श्रीकृष्ण जन्माष्टमी (गोकुळाष्टमी) आणि दहीहंडीचा उत्साही उत्सव साजरा केला जातो. बैलपोळा (पिठोरी अमावास्या) देखील याच महिन्यात येतो.

धार्मिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्य

श्रावण महिना हा व्रत-वैकल्यांचा महिना आहे. हिरवळ, पाऊस आणि धार्मिक सणांची रेलचेल यामुळे संपूर्ण महाराष्ट्रात आनंदाचे वातावरण असते.

शेती व निसर्ग चक्र (Agricultural Context)

पिके शेतात डुलू लागतात. पिठोरी अमावास्येला (पोळा) शेतकरी आपल्या बैलांची पूजा करून त्यांच्या कष्टांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करतात.

श्रावण महिन्यातील महत्त्वाचे सण-उत्सव (Important Festivals)

Aug17

नागपंचमी

तिथी: श्रावण शुद्ध पंचमी (2026-08-17)

नागदेवतेची पूजा करण्याचा आणि निसर्ग रक्षणाचा सण.

Aug27

नारळी पौर्णिमा व रक्षाबंधन

सार्वजनिक सुट्टी
तिथी: श्रावण पौर्णिमा (2026-08-27)

कोळी बांधवांचा समुद्र पूजन उत्सव आणि बहीण-भावाचा रक्षाबंधन सण.

Sep4

गोकुळाष्टमी (गोपाळकाला / दहीहंडी)

सार्वजनिक सुट्टी
तिथी: श्रावण कृष्ण अष्टमी (2026-09-04)

भगवान श्रीकृष्णाचा जन्मोत्सव आणि दुसऱ्या दिवशी प्रसिद्ध दहीहंडी उत्सव.

Sep11

बैलपोळा (पिठोरी अमावास्या)

तिथी: श्रावण अमावास्या (2026-09-11)

शेतकऱ्यांचा बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा सण.

श्रावण महिन्यातील मुख्य व्रत व उपवास तारखा (Vrat Dates)

व्रताचे नाव (Vrat Name)तारीख (2026 Date)तिथी (Tithi)धार्मिक महत्त्व (Significance)
पहिला श्रावणी सोमवार (तांदूळ मूठ)2026-08-17श्रावण शुद्ध पंचमीशिवलिंगावर तांदूळ वाहून उपवास करणे.
दूसरा श्रावणी सोमवार (तीळ मूठ)2026-08-24श्रावण शुद्ध एकादशीशिवलिंगावर तीळ वाहून शिव आराधना.
श्रावण पुत्रदा एकादशी2026-08-23श्रावण शुद्ध एकादशीसंतती सुखासाठी विशेष एकादशी उपवास.
तिसरा श्रावणी सोमवार (मूग मूठ)2026-08-31श्रावण कृष्ण चतुर्थीशिव पूजन व संकष्टी उपवास.
चौथा श्रावणी सोमवार (जवस मूठ)2026-09-07श्रावण कृष्ण एकादशीअजा एकादशी व शेवटचा श्रावणी सोमवार.

श्रावण महिन्यातील शासकीय सुट्ट्या (Public Holidays)

15
Gazetted Public Holiday

स्वातंत्र्य दिन

राष्ट्रीय सण.

27
Cultural Holiday

रक्षाबंधन

सार्वजनिक उत्सव.

04
Gazetted Public Holiday

गोकुळाष्टमी / दहीहंडी

महाराष्ट्रातील सार्वजनिक सुट्टी.

श्रावण महिन्याचे दैनिक पंचांग कॅलेंडर (Calendar View)

गुरु13 Aug
द्वादशी
कृष्ण पक्ष
शुक्र14 Aug
त्रयोदशी
कृष्ण पक्ष
शनि15 Aug
चतुर्दशी
कृष्ण पक्ष
Independence Day
रवि16 Aug
अमावास्या
कृष्ण पक्ष
सोम17 Aug
प्रतिपदा
शुक्ल पक्ष
मंगळ18 Aug
द्वितीया
शुक्ल पक्ष
बुध19 Aug
तृतीया
शुक्ल पक्ष
गुरु20 Aug
चतुर्थी
शुक्ल पक्ष
शुक्र21 Aug
पंचमी
शुक्ल पक्ष
शनि22 Aug
षष्ठी
शुक्ल पक्ष
रवि23 Aug
सप्तमी
शुक्ल पक्ष
सोम24 Aug
अष्टमी
शुक्ल पक्ष
मंगळ25 Aug
नवमी
शुक्ल पक्ष
बुध26 Aug
दशमी
शुक्ल पक्ष
गुरु27 Aug
एकादशी
शुक्ल पक्ष
शुक्र28 Aug
द्वादशी
शुक्ल पक्ष
Raksha Bandhan
शनि29 Aug
त्रयोदशी
शुक्ल पक्ष
रवि30 Aug
चतुर्दशी
शुक्ल पक्ष
सोम31 Aug
पौर्णिमा
शुक्ल पक्ष
मंगळ1 Sep
प्रतिपदा
कृष्ण पक्ष
बुध2 Sep
द्वितीया
कृष्ण पक्ष
गुरु3 Sep
तृतीया
कृष्ण पक्ष
शुक्र4 Sep
चतुर्थी
कृष्ण पक्ष
शनि5 Sep
पंचमी
कृष्ण पक्ष
रवि6 Sep
षष्ठी
कृष्ण पक्ष
सोम7 Sep
सप्तमी
कृष्ण पक्ष
मंगळ8 Sep
अष्टमी
कृष्ण पक्ष
बुध9 Sep
नवमी
कृष्ण पक्ष
गुरु10 Sep
दशमी
कृष्ण पक्ष
शुक्र11 Sep
एकादशी
कृष्ण पक्ष

श्रावण महिन्याबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)