Shravan Month 2026 | श्रावण महिना २०२६
पवित्र श्रावणी सोमवार, नागपंचमी, नारळी पौर्णिमा व गोकुळाष्टमी (Holy Month of Lord Shiva)
श्रावण महिन्याचे स्वरूप व महत्त्व (Month Overview)
श्रावण हा मराठी पंचांगातील पाचवा आणि अतिशय पवित्र महिना मानला जातो. संपूर्ण श्रावण महिना भगवान महादेवाच्या भक्तीत लीन असतो. या महिन्यात श्रावणी सोमवारांना विशेष महत्त्व असून भाविक उपवास ठेवतात आणि शिवामूठ वाहतात.
मंगळवारी नवविवाहिता मंगळागौरीचे व्रत करतात. नागपंचमीला नागाची पूजा केली जाते. नारळी पौर्णिमेला कोळी बांधव समुद्राची पूजा करून नारळ अर्पण करतात, आणि याच दिवशी रक्षाबंधन हा बहीण-भावाच्या प्रेमाचा सण साजरा होतो.
श्रावण महिन्याच्या शेवटी श्रीकृष्ण जन्माष्टमी (गोकुळाष्टमी) आणि दहीहंडीचा उत्साही उत्सव साजरा केला जातो. बैलपोळा (पिठोरी अमावास्या) देखील याच महिन्यात येतो.
धार्मिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्य
श्रावण महिना हा व्रत-वैकल्यांचा महिना आहे. हिरवळ, पाऊस आणि धार्मिक सणांची रेलचेल यामुळे संपूर्ण महाराष्ट्रात आनंदाचे वातावरण असते.
शेती व निसर्ग चक्र (Agricultural Context)
पिके शेतात डुलू लागतात. पिठोरी अमावास्येला (पोळा) शेतकरी आपल्या बैलांची पूजा करून त्यांच्या कष्टांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करतात.
श्रावण महिन्यातील महत्त्वाचे सण-उत्सव (Important Festivals)
नागपंचमी
नागदेवतेची पूजा करण्याचा आणि निसर्ग रक्षणाचा सण.
नारळी पौर्णिमा व रक्षाबंधन
सार्वजनिक सुट्टीकोळी बांधवांचा समुद्र पूजन उत्सव आणि बहीण-भावाचा रक्षाबंधन सण.
गोकुळाष्टमी (गोपाळकाला / दहीहंडी)
सार्वजनिक सुट्टीभगवान श्रीकृष्णाचा जन्मोत्सव आणि दुसऱ्या दिवशी प्रसिद्ध दहीहंडी उत्सव.
बैलपोळा (पिठोरी अमावास्या)
शेतकऱ्यांचा बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा सण.
श्रावण महिन्यातील मुख्य व्रत व उपवास तारखा (Vrat Dates)
श्रावण महिन्यातील शासकीय सुट्ट्या (Public Holidays)
स्वातंत्र्य दिन
राष्ट्रीय सण.
रक्षाबंधन
सार्वजनिक उत्सव.
गोकुळाष्टमी / दहीहंडी
महाराष्ट्रातील सार्वजनिक सुट्टी.