शके १९४८ (क्रोधन नाम संवत्सर)वसंत ऋतू (Spring (Vasant Ritu))

Chaitra Month 2026 | चैत्र महिना २०२६

मराठी नववर्षाचा प्रारंभ आणि वसंत ऋतूचे आगमन (Beginning of Marathi New Year)

कालावधी:१९ मार्च २०२६ - १७ एप्रिल २०२६
रक्षण देवता:Lord Brahma & Lord Vishnu

चैत्र महिन्याचे स्वरूप व महत्त्व (Month Overview)

चैत्र हा मराठी पंचांगातील पहिला महिना आहे. या महिन्यापासून हिंदू शालिवाहन शके नवीन वर्षाची (शके १९४८) सुरुवात होते. चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला गुढीपाडवा साजरा केला जातो, जो महाराष्ट्रातील अत्यंत महत्त्वाचा आणि साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक मानला जातो.

चैत्र महिना हा निसर्गातील नवचैतन्याचा काळ असतो. वसंत ऋतूच्या आगमनाने झाडांना नवी पालवी फुटते, आंब्याला मोहर येतो आणि हवेत प्रसन्नता असते. आध्यात्मिकदृष्ट्या चैत्र महिना अत्यंत पवित्र मानला जातो, कारण याच महिन्यात भगवान ब्रह्मा यांनी सृष्टीची निर्मिती केली अशी श्रद्धा आहे.

या महिन्यात गुढी उभारून कडुलिंब आणि गुळाचा प्रसाद घेतला जातो, जो आरोग्य आणि समृद्धीचे प्रतीक आहे. तसेच चैत्र नवरात्र, रामनवमी आणि हनुमान जयंती यांसारखे मोठे उत्सव याच महिन्यात उत्साहाने साजरे केले जातात.

धार्मिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्य

गुढीपाडवा, चैत्र नवरात्र, श्री रामनवमी आणि हनुमान जन्मोत्सव यांसारख्या मंगलमय सणांमुळे चैत्र महिना महाराष्ट्रातील धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनात अनन्यसाधारण स्थान बाळगतो.

शेती व निसर्ग चक्र (Agricultural Context)

शेतकऱ्यांसाठी हा नवा हंगाम आणि नवीन संवत्सर सुरू होण्याचा काळ असतो. रब्बी पिकांची कापणी पूर्ण होऊन नवीन वर्षाच्या नियोजनाची सुरुवात होते.

चैत्र महिन्यातील महत्त्वाचे सण-उत्सव (Important Festivals)

Mar19

गुढीपाडवा (मराठी नववर्ष)

सार्वजनिक सुट्टी
तिथी: चैत्र शुद्ध प्रतिपदा (2026-03-19)

महाराष्ट्रातील नवीन वर्षाची सुरुवात. घराघरांवर गुढी उभारून विजय आणि समृद्धीचे स्वागत केले जाते.

Mar19

चैत्र नवरात्र प्रारंभ

तिथी: चैत्र शुद्ध प्रतिपदा (2026-03-19)

देवी दुर्गेच्या नवरूपांची ९ दिवस चालणारी विशेष उपासना आणि घटस्थापना.

Mar27

श्री रामनवमी

सार्वजनिक सुट्टी
तिथी: चैत्र शुद्ध नवमी (2026-03-27)

भगवान श्री रामचंद्र यांचा जन्मोत्सव. मंदिरात भजन, कीर्तन आणि पाळणा सोहळा आयोजित केला जातो.

Apr2

हनुमान जन्मोत्सव

तिथी: चैत्र पौर्णिमा (2026-04-02)

श्री हनुमान यांचा जन्मोत्सव. मारुती मंदिरात पहाटेपासूनच दर्शनासाठी भाविकांची गर्दी असते.

चैत्र महिन्यातील मुख्य व्रत व उपवास तारखा (Vrat Dates)

व्रताचे नाव (Vrat Name)तारीख (2026 Date)तिथी (Tithi)धार्मिक महत्त्व (Significance)
कामदा एकादशी2026-03-29चैत्र शुद्ध एकादशीसर्व इच्छा पूर्ण करणारी आणि पापांचा नाश करणारी एकादशी.
चैत्र पौर्णिमा (हनुमान जयंती)2026-04-02चैत्र पौर्णिमासत्यनारायण पूजा व श्री हनुमान जन्मोत्सव उपवास.
संकष्टी चतुर्थी2026-04-05चैत्र कृष्ण चतुर्थीश्री गणेशाचा उपवास आणि चंद्रोदयानंतर पारणे.
वरुथिनी एकादशी2026-04-13चैत्र कृष्ण एकादशीअक्षय पुण्य देणारी आणि दुःख दूर करणारी एकादशी.
चैत्र अमावास्या2026-04-17चैत्र अमावास्यापितृ तर्पण आणि स्नान दानाचे महत्त्व.

चैत्र महिन्यातील शासकीय सुट्ट्या (Public Holidays)

19
Gazetted Public Holiday

गुढीपाडवा

महाराष्ट्र शासन घोषित सार्वजनिक सुट्टी.

27
Gazetted Public Holiday

श्री रामनवमी

सार्वजनिक सुट्टी.

03
Gazetted Public Holiday

गुड फ्रायडे

राष्ट्रीय सार्वजनिक सुट्टी.

चैत्र महिन्याचे दैनिक पंचांग कॅलेंडर (Calendar View)

गुरु19 Mar
अमावास्या
कृष्ण पक्ष
Gudi Padwa
शुक्र20 Mar
प्रतिपदा
शुक्ल पक्ष
शनि21 Mar
द्वितीया
शुक्ल पक्ष
रवि22 Mar
तृतीया
शुक्ल पक्ष
सोम23 Mar
चतुर्थी
शुक्ल पक्ष
मंगळ24 Mar
पंचमी
शुक्ल पक्ष
बुध25 Mar
षष्ठी
शुक्ल पक्ष
गुरु26 Mar
सप्तमी
शुक्ल पक्ष
Ram Navami
शुक्र27 Mar
अष्टमी
शुक्ल पक्ष
शनि28 Mar
नवमी
शुक्ल पक्ष
रवि29 Mar
दशमी
शुक्ल पक्ष
सोम30 Mar
एकादशी
शुक्ल पक्ष
मंगळ31 Mar
द्वादशी
शुक्ल पक्ष
बुध1 Apr
त्रयोदशी
शुक्ल पक्ष
Hanuman Jayanti
गुरु2 Apr
चतुर्दशी
शुक्ल पक्ष
शुक्र3 Apr
पौर्णिमा
शुक्ल पक्ष
शनि4 Apr
प्रतिपदा
कृष्ण पक्ष
रवि5 Apr
द्वितीया
कृष्ण पक्ष
सोम6 Apr
तृतीया
कृष्ण पक्ष
मंगळ7 Apr
चतुर्थी
कृष्ण पक्ष
बुध8 Apr
पंचमी
कृष्ण पक्ष
गुरु9 Apr
षष्ठी
कृष्ण पक्ष
शुक्र10 Apr
सप्तमी
कृष्ण पक्ष
शनि11 Apr
अष्टमी
कृष्ण पक्ष
रवि12 Apr
नवमी
कृष्ण पक्ष
सोम13 Apr
दशमी
कृष्ण पक्ष
मंगळ14 Apr
एकादशी
कृष्ण पक्ष
Ambedkar Jayanti
बुध15 Apr
द्वादशी
कृष्ण पक्ष
गुरु16 Apr
त्रयोदशी
कृष्ण पक्ष
शुक्र17 Apr
चतुर्दशी
कृष्ण पक्ष

चैत्र महिन्याबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)