Phalgun Month 2026 | फाल्गुन महिना २०२६
होळी दहन, धुलिवंदन, रंगपंचमी व संत तुकाराम बीज (Month of Holi & Color Festivities)
फाल्गुन महिन्याचे स्वरूप व महत्त्व (Month Overview)
फाल्गुन हा मराठी पंचांगातील बारावा आणि वर्षातील शेवटचा महिना आहे. हा महिना आनंदाच्या, रंगांच्या आणि उल्हासाच्या उत्सवांनी भरलेला असतो.
फाल्गुन पौर्णिमेला होळी (होळी दहन) साजरी केली जाते. वाईट प्रवृत्तींचा नाश करून पुरणपोळीचा महानैवेद्य होळीला अर्पण केला जातो. दुसऱ्या दिवशी धुलिवंदन (धुलवड) आणि त्यानंतर रंगपंचमीला रंगांची उधळण केली जाते.
फाल्गुन कृष्ण द्वितीयेला जगाला अभंगांची भेट देणारे जगद्गुरू संत तुकाराम महाराज यांची बीज (तुकाराम बीज) देहू येथे मोठ्या भक्तीभावाने साजरी केली जाते. या महिन्याच्या समाप्तीनंतर नवीन वर्षाचा चैत्र महिना सुरू होतो.
धार्मिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्य
वर्षभरातील कामाचा ताण विसरून रंगांमध्ये रंगून जाण्याचा हा सण आहे. धार्मिकदृष्ट्या वर्षाची सांगता आणि तुकाराम बीज हा भक्तीचा सोहळा मानला जातो.
शेती व निसर्ग चक्र (Agricultural Context)
रब्बी पिकांची कापणी अंतिम टप्प्यात असते. शेतकरी वर्षाच्या कामांची सांगता करतात.
फाल्गुन महिन्यातील महत्त्वाचे सण-उत्सव (Important Festivals)
होळी दहन (होळी)
होळी पेटवून दृष्ट प्रवृत्तींचे दहन आणि पुरणपोळीचा नैवेद्य.
धुलिवंदन (धुलवड)
सार्वजनिक सुट्टीरंगांची उधळण आणि आनंदोत्सव.
संत तुकाराम महाराज बीज
संत तुकाराम महाराजांचा सदेह वैकुंठागमन दिन. देहू संस्थानात मोठा सोहळा.
रंगपंचमी
पारंपारिक रंगोत्सव.
फाल्गुन महिन्यातील मुख्य व्रत व उपवास तारखा (Vrat Dates)
फाल्गुन महिन्यातील शासकीय सुट्ट्या (Public Holidays)
धुलिवंदन
महाराष्ट्र राज्य सार्वजनिक सुट्टी.